Kontrola udzielania zamówień cz.1

Gwarancja wadialna dla konsorcjum – ważny wyrok Sądu Najwyższego
Czerwiec 27, 2018
Kontrola zamówień – część 2
Lipiec 18, 2018

Kontrola udzielania zamówień cz. 1

System kontroli zamówień publicznych jest rozproszony. Istnieje wiele organów uprawnionych do kontrolowania zamawiających. Część organów została powołana stricte do weryfikacji zamówień publicznych (Krajowa Izba Odwoławcza, Prezes Urzędu Zamówień Publicznych), część zaś weryfikuje zamówienia przy okazji badania legalności wydatkowania środków publicznych.

Głównym środkiem ochrony jest możliwość wnoszenia odwołań do Krajowej Izby Odwoławczej. W wielu przypadkach nie jest to jednak dopuszczalne. Prawo zamówień publicznych przewiduje konkretne sytuacje, w których środek odwoławczy przysługuje. Dlatego też poniżej postaram się opisać inne sposoby wszczęcia kontroli zamówień publicznych. Czasami warto podjąć działania przeciwko konkretnym działaniom zamawiającego. Wartość zamówień, na które nie przysługuje odwołanie może być znaczna, a brak kontroli może spowodować, że podobna sytuacja wystąpi w przyszłości.

Ze względu na zakres poruszanego materiału celem niniejszego artykułu nie jest szczegółowe opisanie wszystkich możliwych kontroli, a jedynie pokazanie różnych możliwych dróg egzekwowania prawa.

I. Odwołanie do KIO

A. Najszerszy zakres sytuacji objętych odwołaniem do KIO, występuje w przypadku postępowań powyżej progów unijnych, o których mowa w art. 11 ust. 8 PZP

W takim przypadku odwołanie może wnieść każda osoba:

  • która posiada lub posiadała interes w uzyskaniu danego zamówienia

 oraz jednocześnie

  • która poniosła lub która może ponieść szkodę, a poniesiona lub ewentualna szkoda jest wynikiem naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy Pzp.

Stosunkowo niewiele jest jednak postępowań, w których zamówienia przekroczą progi unijne (co do zasady to kwota 144 000 euro – dla dostaw lub usług oraz 5 548 000 euro – dla robót budowlanych). Więc chociaż podstawy zaskarżenia określone są szeroko, to rzadko będziemy mieli z tym przypadkiem do czynienia.

B. W postępowaniach o wartości mniejszej niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 PZP, odwołanie przysługuje wyłącznie wobec czynności:

  • wyboru trybu negocjacji bez ogłoszenia, zamówienia z wolnej ręki lub zapytania o cenę;
  • określenia warunków udziału w postępowaniu;
  • wykluczenia odwołującego z postępowania o udzielenie zamówienia;
  • odrzucenia oferty odwołującego;
  • opisu przedmiotu zamówienia;
  • wyboru najkorzystniejszej oferty.

Nie wchodząc w szczegóły, postępowanie przed KIO ma podobny przebieg do rozprawy przed sądem powszechnym lecz jest znacznie szybsze. Na orzeczenie KIO przysługuje skarga do właściwego sądu okręgowego.

II. Informacja o bezprawnym działaniu lub zaniechaniu zamawiającego

Wykonawca może również w terminie przewidzianym do wniesienia odwołania, o którym mowa w części I, poinformować zamawiającego o niezgodnej z przepisami ustawy czynności podjętej przez niego lub zaniechaniu czynności, do której jest on zobowiązany na podstawie ustawy, na które nie przysługuje odwołanie na podstawie art. 180 ust. 2 ustawy PZP.

W przypadku uznania zasadności przekazanej informacji zamawiający powtarza czynność albo dokonuje czynności zaniechanej, informując o tym wykonawców w sposób przewidziany w ustawie dla tej czynności.

Pismo wykonawcy ma jednak wyłącznie charakter informacyjny. Oznacza to, że zamawiający sam dokonuje oceny swojego zachowania pod kontem zgodności z ustawą. Nie można jednak zupełnie minimalizować znaczenia omawianego środka kontroli. Jeżeli doszło do uchybienia, Zamawiający, w przypadku kontroli zewnętrznej, będzie musiał uzasadnić swoje stanowisko.

III. Kontrola doraźna

Kontrola doraźna ma na celu zweryfikowanie zgodności realizacji zamówień z ustawą PZP.

Kontrola doraźna może zostać wszczęta:

  • Nie później niż w terminie 4 lat od dnia zakończenia postępowania;
  • Może być wszczęta na wniosek instytucji zarządzającej projektem (w szczególności dotyczy to sytuacji, w której projekt finansowany jest ze środków unijnych).

W przypadku ujawnienia w trakcie postępowania kontrolnego naruszenia przepisów ustawy Prezes Urzędu może:

1)  nałożyć karę pieniężną;

2)  wystąpić do sądu o unieważnienie umowy w całości lub części.

W 2017 r. Prezes UKE zakończył 60 kontroli doraźnych. Zgodnie ze sprawozdaniem Urzędu Zamówień Publicznych 17 z ww. zakończonych kontroli doraźnych zostało wszczętych z urzędu, natomiast pozostałe 43 na wniosek głównie wykonawców, jak również: instytucji zaangażowanych we wdrażanie programów unijnych, organów ścigania, radnych, związków pracodawców oraz innych podmiotów. Tylko w czterech postępowaniach nie znaleziono naruszeń ustawy PZP mających wpływ na postępowania. Urząd Zamówień Publicznych rzetelnie podchodzi do kontroli doraźnej, dlatego też, pomimo, że to postępowanie kontrolne nie przynosi natychmiastowych rezultatów i jest czasochłonne, pozwala na zdyscyplinowanie zamawiającego. O ile w przypadku zamówienia kontrolowanego raczej trudno będzie unieważnić całą umowę, to możemy zmusić zamawiającego do podejmowania właściwych decyzji w przyszłości.

IV. Kontrola uprzednia

Zwracam również uwagę, że ustawa PZP przewiduje obowiązek przeprowadzania kontroli w postępowaniach o dużej wartości. Wprawdzie wykonawca nie ma możliwości wszczęcia takiego postępowania, to przy okazji omawianej tematyki, konieczne jest zaznaczenie, że istnieje taki rodzaj kontroli.

 Kontrola uprzednia ma charakter obligatoryjny i jest stosowana w przypadku postępowań współfinansowanych ze środków UE o wartościach  przekraczających  wyrażoną  w  złotych  równowartość  kwoty  10  mln  euro  dla dostaw i usług oraz 20 mln euro dla robót budowlanych. Postępowanie kontrolne jest przeprowadzane przed zawarciem umowy z wykonawcą i ma na celu weryfikację legalności działań zamawiającego w celu uniknięcia ewentualnych korekt.

W  2017  r.  Prezes  Urzędu  przeprowadził  218  obligatoryjnych  kontroli  uprzednich.

W kolejnej części wpisu zostaną przedstawione środki kontroli niezwiązane z działalnością KIO lub Prezesa UZP.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *